Betalen per verhaal, heeft dat invloed op journalistiek?

Ongeveer een week geleden schreef ik hier op mijn weblog ‘Een Spotify-model voor journalistiek‘, waarin ik aangaf dat ik graag een programma voor de journalistiek zou zien dat vergelijkbaar is met het verkoopmodel van Spotify of iTunes. Afgelopen donderdag werd er een nieuwe website gelanceerd: Blendle.  NRC Handelsblad noemde het ‘de iTunes voor journalistiek’. Op de eerste dag kreeg Blendle al ongeveer 2000 inschrijvingen. Donderdagavond zat Alexander Klöpping namens Blendle bij De Wereld Draait Door (DWDD). Daar zei hij het volgende:

“…een probleem dat ik heb op zaterdag, dat ik allemaal mensen zie Twitteren: dit stuk in de Volkskrant is hartstikke goed, dit stuk in NRC moet je lezen. Dat ik dan niet gewoon alleen maar dat stuk kan kopen maar dat ik de hele bundel moet kopen.”

Blendle

Het probleem dat Alexander Klöpping hier aankaart, is precies het probleem waar ik tegenaan liep toen ik een week geleden mijn blogbericht typte. In mijn ogen is Blendle dus een fantastische ontwikkeling. Als ik nu op de website van Blendle kijk, zie ik dat ik niet de enige ben; ondertussen heeft de site ruim 7600 inschrijvingen en dat aantal stijgt iedere dag. De uitgevers en mediabedrijven die hebben aangegeven hun content via de website te willen delen, behoren tot de grootste journalistieke organisaties van Nederland: Quest, De Groene Amsterdammer, Vrij Nederland, KIJK, NRC Handelsblad en NRC Next, Nieuwe Revu, 360 Magazine, Quote en nog een hele reeks andere, grote namen. Al met al kan ik niet wachten om met Blendle aan de slag te gaan.

Toen ik het blogbericht ‘Een Spotify-model voor journalistiek‘ online zette, was ik louter positief. Ik kon zo snel niet één groot nadeel bedenken van een soortgelijk programma. In de afgelopen dagen bedacht ik me dat er wat haken en ogen aan een website als Blendle kunnen zitten. Niet zozeer voor de nieuwsconsument (die krijgt meer keuze en kan steeds meer zelf bepalen wat hij/zij leest), wel voor de (freelance) journalist en de journalistiek.

De freelance journalist en Blendle

De Nieuwe Reporter is een ‘onafhankelijk platform voor het debat over de toekomst van de Nederlandse journalistiek’. Afgelopen zaterdag verscheen op deze website een bericht van freelance wetenschapsjournalist Arno van ’t Hoog: ‘Wat heeft Blendle in petto voor freelancejournalisten?‘. Van ’t Hoog vroeg zich in het bericht onder andere af wat Blendle betekent voor freelancers. Van ’t Hoog:

Hoe worden bij afspraken tussen Blendle en uitgevers de copyrights van door freelancers geleverd werk gewaardeerd? Gaan ze straks delen in eventueel succes?

En:

“Is er bij het technologisch ontwerp van Blendle nagedacht over freelancejournalistiek, bijvoorbeeld over nieuwe manieren om inkomstenstromen te verdelen?”

Wat ik tussen de regels door in dit bericht lees, is de vraag wat het betekent voor een freelance journalist als een bepaald verhaal meer wordt verkocht, als een uitgever aan een stuk meer verdient. Moet de freelance journalist die het verhaal heeft geschreven dan ook meer geld ontvangen? Een interessante kwestie, vooral ook omdat hogere tarieven geen overbodige luxe zijn voor freelancers.

Populariteit

Het echte probleem wordt hier in mijn ogen indirect aangekaart. Arno van ’t Hoog spreekt in het bericht over ‘eventueel succes’. In de televisiewereld bestaat er al lange tijd een middel om te meten hoe succesvol een uitzending is geweest: de kijkcijfers. Als Blendle een groot succes wordt, kun je waarschijnlijk met één muisklik zien welk verhaal het meest wordt verkocht en daarmee dus het meest succesvol of populair is. Laten we even denken vanuit een doemscenario.

Precies zien welke verhalen/producties populairder zijn (en dus meer geld opleveren), kunnen verregaande gevolgen hebben voor de journalistiek. Er kan bijvoorbeeld worden besloten om freelancers meer te betalen wanneer een verhaal meer wordt verkocht. In dat geval gaan freelancers zich natuurlijk meer richten op het schrijven van verhalen die goed verkopen (dat levert meer geld op). Aan de andere kant zullen redacties meer en meer in de gaten houden welke producties het meest over de toonbank gaan bij bedrijven als Blendle. Oftewel, ik hoop niet dat met de komst van Blendle, journalistieke organisaties meer gaan letten op welke verhalen populairder zijn dan andere. Er zijn immers ook producties die moeten worden gemaakt, maar waarvan je van tevoren weet dat ze waarschijnlijk niet goed gaan verkopen (denk aan de situatie in Syrië of verhalen die samenhangen met de waakhondfunctie van de journalistiek).

Dit zijn slechts een paar kritische kanttekeningen. Zo zwart-wit als ik het hierboven schets, zal het de komende jaren zeker niet worden. De website is momenteel nog in oprichting (er is een wachtrij om binnen te komen) en ik ben ervan overtuigd dat Blendle een enorm succes kan worden. Zelf kijk ik er met veel plezier naar uit. Maar het is wel iets om over na te denken; als je per artikel kunt betalen, kun je ook per artikel zien hoe succesvol iets is en kun je als redactie/journalist beslissen daar je keuzes op af te stemmen; kiezen om sommige verhalen wel of niet te maken. Oftewel, heeft het betalen per verhaal invloed op de keuzes die er op een redactie of bij een freelance journalist worden gemaakt? Voorlopig ligt het antwoord daarop nog (ver) in de toekomst. Ik ben vooral benieuwd naar Blendle in de praktijk.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s