Intercultureel communiceren in het buitenland

Nog ongeveer 45 dagen en dan vlieg ik naar Kathmandu, in Nepal. Voor de minor Global Development Issues (een minor?) ga ik in het Aziatische land stage lopen bij ontwikkelingsorganisatie Stichting Maya. Allemaal leuk en aardig natuurlijk maar waar moet je rekening mee houden als je ruim een maand in een land verblijft met een andere cultuur? Het verschil in taal, daar is nog wel overheen te komen. Met gebaren en gebrekkig Engels kom je al een heel eind. Toch zorgt dat niet voor de grootste communicatieproblemen.

Het verschil tussen de Nederlandse en de Nepalese cultuur is ontzettend groot. Maar waar ligt dat aan? Voor mijn studie heb ik in een cultuuranalyse aangegeven wat nou de grootste verschillen zijn. Ik denk dat het voor iedereen interessant is, om de theorie achter cultuurverschillen te zien. Zelfs als je naar België gaat, wordt er tegen verschillende zaken in de maatschappij en in de cultuur anders aangekeken dan hier in Nederland. Hoe komt dat?

De Nederlander Geert Hofstede onderscheidt een aantal punten waarin culturen van elkaar kunnen verschillen (de culturele dimensies van Hofstede). Ik noem er een paar:

Machtafstand; In Nederland spreek ik mijn vader aan met z’n voornaam en zeg ik tegen mijn docent ‘je’ in plaats van ‘u’. Dat is in veel landen, waaronder Nepal, wel anders. Autoriteit wordt belangrijk gevonden en ouderen worden zeer respectvol behandeld. Iemand die een oudere leeftijd heeft, aanspreken met ‘je’ of neerbuigend naar een politieagent doen, kan dus echt niet in dat land.

Femininiteit versus masculiniteit; Masculiniteit geeft de ‘traditionele’ verhoudingen tussen man en vrouw weer; de man is stoer, toont geen gevoelens en zorgt voor het inkomen, de vrouw is teder en begripvol en zorgt voor het huishouden en de kinderen. Daar komt het kort door de bocht op neer.

Individualistisch of collectivistisch; In Nederland staat het individu centraal; persoonlijke ontwikkeling, aanzien, persoonlijk succes enzovoort staat centraal. In onder andere Nepal draait alles om de groep. Het succes en geluk van de groep is het belangrijkste. Praten over je eigen successen kan als gek en vreemd worden ervaren.

Dit is slechts het begin van verschil in culturen. De Amerikaanse antropologen Edward en Mildred Hall onderscheiden zes basiswaarden die komen kijken bij intercultureel communiceren. Ook hiervan noem ik er een paar:

Hoog- en laagcontext culturen; In Nederland bevinden we ons in een laag contextcultuur. Informatie wordt expliciet gecommuniceerd en we zeggen bijna letterlijk wat we denken. Echter, in een groot gedeelte van de wereld is sprake van een hoog context cultuur. Dat is voor veel Westerlingen moeilijk om te begrijpen maar een deel van de boodschap zit al in de persoon zelf. Er wordt veel non-verbaal en impliciet gecommuniceerd. Een hele andere manier van denken én communiceren.

Monochrone en polychrone tijdsbeleving; De meeste Nederlanders hebben een overvolle agenda en alles gepland staan. Op tijd komen wordt gezien als de norm: de monochrone tijdsbeleving. Toch heeft een groot gedeelte van de wereld een hele andere manier van leven. Ze vinden het storend om een gesprek af te kappen omdat je ergens op tijd moet komen. De tijd is rekbaar en past zich aan naar je behoeften, niet andersom (zoals in Nederland waar wij ons aanpassen aan de tijd).

Keten van handelingen; Als je in Nederland een nieuw rijbewijs, een bouwvergunning of een nieuw telefoonabonnement wil aanvragen, dan is het allemaal vrij duidelijk wat je moet doen; naar de winkel of de gemeente gaan, formulieren invullen en eventueel nog een kopie van je ID bijvoegen. Dit soort handelingen die je moet verrichten voor de meest simpele situaties, kunnen per land enorm verschillen. Het is leuk om te zien hoe verschillende mensen in het televisieprogramma Ik Vertrek tegen onder andere dit punt aanlopen.

Bart (Ik Vertrek, 25/02/2012):

Ik heb altijd vreselijk moeten lachen om die Tv-programma’s, van hoe kunnen mensen zo naïef zijn. Maar het gebeurt je dus zelf ook.

Uiteraard heb ik hierboven maar een aantal punten genoemd. De theorieën en eigenschappen van culturen worden door tientallen antropologen omschreven (F- en G-structuren door David Pinto, zes basiswaarden van Kluckhohn enzovoort). Het is opvallend om te zien hoe veel mensen zich niet bewust zijn van onder andere bovenstaande punten. Vooral als je naar een land emigreert kom je al deze cultuurverschillen tegen. Het levend bewijs, zoals ik net al zei, is het televisieprogramma Ik Vertrek. De volgende keer als je op vakantie bent en je begrijpt iets niet, je ergert je ergens aan of je vindt de (inheemse) bevolking lui, arrogant of afstandelijk, hou dan in gedachte dat de reden daar achter is dat zij andere waarden hebben binnen hun cultuur. Accepteren van verschillen kan immers zorgen voor binding in plaats van afstandelijkheid (of zelfs uitsluiting).

2 gedachtes over “Intercultureel communiceren in het buitenland

  1. Tina zegt:

    Ik zie dat dit een oud bericht is, maar dit klopt niet helemaal volgens mij. Sommige dimensies die jij hier noemt, zijn niet uit de theorie van Hofstede maar uit die van Hall (de laatste 3).

    • edwinvossen zegt:

      Goed lezen, Tina;) De eerste drie zijn inderdaad van Hofstede maar dan schrijf ik het volgende:

      “Dit is slechts het begin van verschil in culturen. De Amerikaanse antropologen Edward en Mildred Hall onderscheiden zes basiswaarden die komen kijken bij intercultureel communiceren. Ook hiervan noem ik er een paar”

      En dan noem ik inderdaad drie voorbeelden van de basiswaarden van Edward en Mildred Hall. Wel leuk dat je dit stuk hebt gelezen. Bedankt voor je reactie.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s