‘Check it, double check it and triple check it, if necessary’

Binnen de opleiding van Fontys Hogeschool voor de Journalistiek (FHJ) in Tilburg kennen we het project ‘Factcheck‘. Factcheck bestaat uit een groep journalistiek studenten, die onderzoekt of bepaalde ‘feiten’ in de media wel waar zijn. En hoe gek dat ook klinkt, het televisieprogramma RamBam liet gisteren maar weer eens zien dat het nog altijd nodig is om sommige nieuwsberichten in de krant met een korreltje zout te nemen.

Check it, double check it and triple check it, if necessary.” – David Randall, uit het boek ‘The Universal Journalist’ (2007)

Iedere journalist weet (of zou moeten weten) dat je ‘feiten’ en bronnen altijd moet checken voor dat je het in de openbaarheid brengt. Toch lijkt dat tegenwoordig nog maar weinig te gebeuren (zie website FHJ Factcheck). Natuurlijk, met de opkomst van nieuwsvoorziening op het internet wordt snelheid steeds belangrijker.

Door populaire geruchtenverspreiders en stemmingmakers op internet nemen journalistieke nieuwsmedia het minder nauw met het waarheidsgehalte van beweringen en het in acht nemen van normen als het toepassen van wederhoor (…).” – Kees Buijs, uit het boek ‘Journalistieke kwaliteit in het crossmediale tijdperk’ (2008)

Ik ben ervan overtuigd dat we binnen de journalistiek niet moeten concurreren met snelheid (‘wie krijgt het snelst nieuws op internet of in de krant’) maar dat de journalistiek nu eindelijk eens moet gaan concurreren met kwaliteit! Checken die feiten, kom met originele invalshoeken, breng het nieuws met een unieke invalshoek en zorg voor een kwalitatief, lekker leesbaar stuk tekst.

De toegenomen snelheid (…) maakt media vatbaarder voor fouten, onvolkomenheden en pogingen tot manipulatie.” – Freerk Teunissen, uit het boek ‘Wat is nieuws? – Tegenstellingen in de journalistiek’ (2005)

Je hoort het vaak: met de terugloop op de lezers- en adverteerdersmarkt wordt het voor kranten steeds moeilijker. De bezuinigingen binnen de dagbladjournalistiek zorgen er volgens journalisten voor dat de kwaliteit afneemt. Maar toch, als de journalistiek wil blijven voortbestaan, zullen ze zich moeten onderscheiden met kwaliteit. Bij het zien van de uitzending van RamBam van gisteravond, wordt maar weer eens onderstreept dat de ‘snelheid’ toch echt het belangrijkste uitgangspunt lijkt te zijn.

Get Microsoft Silverlight
Bekijk de video in andere formaten.

RamBam check

Uiteraard ben ik maar even gaan checken of de beweringen van RamBam kloppen. Allereerst, is er werkelijk een bericht in het leven geroepen van het digitaal stempelen tijdens de Elfstedentocht? Bij het zoeken in Google News krijg ik een aantal zoekresultaten. Klik ik dan door naar de website van NOS, Telegraaf en Powned, zie ik dat de verschillende berichten eraf zijn gehaald. Begrijpelijk maar natuurlijk wel jammer want dat zou concreet aantonen dat de berichten ooit hebben bestaan. Uiteraard zijn de zoekresultaten al een goede indicatie dat de NOS, Telegraaf en Powned zich hebben laten misleiden door RamBam.

Jouw verhaal staat of valt met de betrouwbaarheid en de geloofwaardigheid van je bronnen. Aan fantasten, leugenaars en luchtfietsers heb je als journalist doorgaans weinig.” – Nico Kussendrager en Dick van der lugt, uit het boek ‘Basisboek journalistiek’ (2007)

Bij het door RamBam gecreëerde nieuws dat een Griekse Europarlementariër boos zou zijn vanwege kunstsubsidie, kom ik ook op een pagina uit die niet meer lijkt te bestaan. De Volkskrant liet eerder via twitter weten: ‘we zoeken het uit‘. Een beetje gek, eerst het bericht plaatsen en als er geruchten binnen komen dat het wellicht niet waar is, wordt er gezegd ‘we zoeken het uit’.  Moet dat niet andersom?

Ook Elsevier vergist zich in het persbericht, ‘vergeet’ de bronnen en feiten te checken en brengt het nieuws op de website. Weliswaar is de webpagina verwijderd, in de adresbalk zie je wel nog duidelijk ‘Griekse parlementariër boos om EU-subsidie kunstproject’ staan.

De betrouwbaarheid van de journalist dient te berusten op eigen waarneming of ontleend te zijn aan bronnen waarvan hij de betrouwbaarheid kent.” – Artikel 2 van de ontwerpverklaring van de NVJ, uit het boek ‘Basisboek journalistiek’ (2007)

Al met al heeft RamBam een goede uitzending neergezet, waarmee ze hebben aangetoond dat journalistiek Nederland maar weinig feiten checkt. Natuurlijk, niet ieder journalistiek bedrijf slaat zo de plank mis. Maar zoals te zien in de uitzending van RamBam zijn er een aantal grote journalistieke bedrijven die hier de mist in gaan en beter zouden moeten weten.

“Journalism without checking is like a human body without an immune system.” – Nick Davies, uit het boek ‘Flat Earth News’ (2009)
“Ik bedoel: checken jullie het?” – Harm Taselaar tegen Bart brouwers, uit het boek “Storm in de media” (2009)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s