Zuid versus Noord

Sinds 1945 is het Koreaans grondgebied verdeeld in een communistisch noorden en een democratisch zuiden. Nooit is er door beide landen een vredesverklaring ondertekend. Formeel gezien zijn de beide Korea’s nog steeds in conflict met elkaar. Vredesonderhandelingen zijn er wel degelijk maar die lopen voortdurend op niets uit. Kan Kim jong-Un, zoon van de overleden Kim jong-Il, zorgen voor een frisse wind in het debat? “Sommige landen als China en Japan willen helemaal niet dat het goed gaat tussen de beide Korea’s.”

Door Edwin Vossen

Het zal de meeste mensen niet verbazen dat zowel Zuid- als Noord-Korea een rijke geschiedenis kent. Ver voor Christus zien we op het Koreaans grondgebied de eerste beschavingen ontstaan. Archeologen vinden in het gebied aardewerken terug, die om en nabij 7000 voor Christus werden gebruikt. Door de geschiedenis heen lag de macht in handen van verschillende dynastieën en koninkrijken. Maar om te weten hoe het conflict tussen Noord- en Zuid-Korea is ontstaan, hoeven we slechts enkele decennia terug te bladeren in de geschiedenisboeken. In 1945 trok de Sovjet-Unie, onder leiding van Jozef Stalin, Korea binnen aan de noordzijde van het land. Als tegenreactie treden de Amerikanen in het Zuiden van het Koreaans schiereiland naar binnen. Vanaf dat moment is er sprake van een duidelijke splitsing tussen noord en zuid. Noord-Korea kreeg door de macht van de Sovjet-Unie een sterk communistisch karakter. Kim il-Sung, die in 1948 aan de macht komt, zet dit gedachtegoed voort als Noord-Koreaans leider. Het Zuidelijk deel van het schiereiland krijgt steun van de Amerikanen en krijgt daardoor een overwegend democratisch karakter. De spanningen tussen de beide Korea’s bereiken in 1950 een kookpunt. Kim il-Sung valt met zijn communistische Noord-Korea het Amerikaanse zuiden binnen. De Korea-oorlog die dan ontstaat duurt drie jaar, tot de wapenstilstand in 1953.

Het is deze wapenstilstand die voortduurt tot op de dag van vandaag. Nooit is er officieel een vredesverdrag ondertekend. Ondertussen zijn er tal van besprekingen tussen beide landen gehouden, die allen op niets zijn uitgelopen. Formeel gezien zitten de beide Korea’s dus in een voortdurend conflict. “Beide staten hebben eigenlijk tot het einde van de twintigste eeuw de droom gekoesterd om de ander alsnog onder de voet te lopen”, zegt Koen de Ceuster. De Ceuster is docent moderne Koreaanse geschiedenis aan de Universiteit van Leiden. “Laten we vooral ook niet vergeten dat de Zuid-Koreaanse president in 1953, Syngman Rhee, helemaal geen wapenstilstand wilde, maar een voortzetting van de oorlog. Ook heeft de Koude Oorlog er voor gezorgd dat geen van beide Korea’s geneigd was om enige toegeving te doen.”

Sinds de splitsing in 1945 staan de ideologieën van de twee landen lijnrecht tegenover elkaar. Dit zorgt er onder andere voor dat beide gebieden elkaar niet erkennen als staat. “Dit betekent dat de een de ander niet als gesprekspartner erkent. Als puntje bij paaltje komt, doen ze dat overigens wel, maar met name Noord-Korea zal steeds de VS aanspreken over een vredesakkoord en daarbij al te vaak Zuid-Korea negeren.” Mochten de landen ooit een vredesakkoord willen ondertekenen, dan komt er nog een ander aspect om de hoek kijken. De Ceuster: “Feit is wel dat een eventueel vredesakkoord formeel niet zonder toestemming van China en de VS kan. Beide partijen hebben namelijk ook het wapenstilstandsverdrag in 1953 mee ondertekend.”

Remco Breuker is hoogleraar Korea studies aan de Universiteit van Leiden. Volgens hem speelt er nog iets anders mee in de vredesonderhandelingen tussen noord en zuid. Volgens Breuker willen landen als China en Japan niet dat er een vredesakkoord komt. “Dat mag je eigenlijk niet zeggen maar het is wel zo. Zuid-Korea is momenteel al een machtig land en heeft veel grondstoffen. Als het contact met Noord-Korea in de toekomst verbetert, krijg je een enorm land met veel macht. Daar zitten sommige landen natuurlijk niet echt op te wachten”, zegt Breuker. De hoogleraar verwacht wel dat er uiteindelijk een verbetering komt tussen de beide Korea’s. “Het is heel moeilijk om het tegen te houden. Er zal wel verbetering komen maar ik denk dat er in eerste instantie een staat met twee stelsels ontstaat. Momenteel is het natuurlijk nog koffiedik kijken over hoe de ontwikkelingen tussen de beide korea’s gaan verlopen. ”

Kim jong-Un

Ruim een maand geleden werd bekend dat de Noord-Koreaanse leider, Kim jong-Il, is overleden. Met de dood van de leider komt de macht in de handen van zijn zoon te liggen, Kim jong-un.  Breuker: “In Noord-Korea was er sprake van een vrij soepele machtsoverdracht tussen Kim Jong-il en Kim Jong-un. Waarschijnlijk wist Kim Jong-il al langer dat hij problemen had met zijn hart. Het kan daarom zijn dat de overleden leider een plan klaar had liggen voor de toekomst van Noord-Korea.” De machtswisseling in het land kan er voor zorgen dat de spanning tussen de beide Korea’s afneemt. Hoogleraar Koen de Ceuster vindt het belangrijk om te benadrukken dat de spanningen niet alleen worden veroorzaakt door het communistische noorden. “De spanningen worden net zo goed aangezwengeld door onbesuisd optreden van de huidige Zuid-Koreaanse president, Lee Myung-Bak. In 2008 kwam Myung-Bak aan de macht. Hij heeft toen het toenaderingsbeleid tot Noord-Korea, het zogenaamde ‘zonneschijnbeleid’, van de twee voorgaande presidenten overboord gegooid. Dat heeft erg veel kwaad bloed gezet in Noord-Korea.” Het ‘zonneschijnbeleid’ werd ruim een decennium geleden ingevoerd door de toenmalige Zuid-Koreaanse president Kim Dae-Jung. Het beleid werd ingezet voor toenadering tot het noorden.

Ondanks dat er dus een machtswisseling heeft plaatsgevonden in het communistische noorden, lijkt een vredesverdrag of een einde aan het conflict nog ver weg. “Eigenlijk heeft Kim jong-Un in Noord-Korea maar weinig te zeggen. Hij heeft weinig autoriteit, afgezien van het feit dat hij de zoon van zijn vader is en kleinzoon van de stichter van Noord-Korea”, aldus De Ceuster. “Hij kan momenteel zichzelf enkel bewijzen door zich een waardige zoon te tonen en niet af te wijken van de koers die door zijn vader en grootvader gevaren werd.” Weliswaar wordt het overlijden van Kim jong-Il en de komst van zijn zoon, Kim jong-Un, als nieuwe leider breed uitgemeten in de Nederlandse pers, waarschijnlijk weten wij meer over Jong-Un dan de bevolking zelf. “De Koreaanse bevolking kent de zoon van Kim Jong-il helemaal niet zo goed. Het zou me niet verbazen als wij hem beter kennen dan de Koreanen zelf”, zegt hoogleraar Remco Breuker. Het felle standpunt van de Zuid-Koreaanse president en de komst van een ‘onbekende’ leider in Noord-Korea zorgt ervoor dat hoogleraren Remco Breuker en Koen de Ceuster niet veel goeds verwachten op de korte termijn. De Ceuster: “Alles wijst erop dat Pyongyang momenteel meer inzet op verbeterde betrekkingen met de Verenigde Staten en dus dat Zuid-Korea even minder belangrijk is. Daarbij is Kim jong-Un grotendeels een speelbal.”

Volgens Breuker is het echter voor de hand liggend dat er in de toekomst een verenigd Korea ontstaat, zoals dat vroeger het geval was. “Op welk gebied je het ook gaat bekijken, economisch, financieel of politie, beide landen hebben er profijt van als er een Verenigd Korea komt. In eerste instantie zal alleen Noord-Korea profijt hebben van een samenwerking tussen beide landen, dat Zuid-Korea alleen maar betaalt. Maar uiteindelijk, na tien a twintig jaar, zullen beide landen er voordeel van hebben”, zo zegt Remco Breuker. “Laat er geen misverstand over bestaan, ik ben fel tegenstander van het regime in Noord-Korea. Ik vind het systeem dat ze in het land hanteren vreselijk, om nog maar te zwijgen over de mensenrechten die er worden geschonden. Maar één ding moet je ze wel nageven: Kim Jong-Il was erg goed als dictator. Hij heeft het land voor vele decennia geleid en heeft ervoor gezorgd dat revoluties zijn uitgebleven. Wat dat betreft zijn de Noord-Koreanen intelligent genoeg. Ze weten precies hoe het land in elkaar steekt en beseffen maar al te goed dat ze voordeel hebben van een verenigd Korea.” In de media wordt vaak het beeld geschapen dat we bang moeten zijn voor Noord-Korea en zijn kernwapens. Een verenigd Korea zou voor de wereld angstopwekkend kunnen zijn. Bij samenvoeging van de beide Korea’s is er sprake van een grote ‘supermacht’ die in het bezit is van kernwapens. Breuker: “Ik twijfel er niet over dat Noord-Korea kernwapens heeft. Het is weliswaar nooit aangetoond maar ik twijfel er niet over dat het zo is. Maar je hoeft absoluut niet bang te zijn voor een verenigd Korea. In de media wordt het beeld geschapen van de Aziaat op zich waar we bang voor moeten zijn. Dat komt voornamelijk omdat we niet weten wat hij gaat doen. Hij lacht wel vriendelijk maar wat denkt hij ondertussen en wat gaat hij doen, wat is de Koreaan van plan?”

Dit verenigd Korea is uiteraard nog ver weg. In Noord-Korea is de binnenlandse controle een stuk strenger geworden na de machtswisseling in het land. De grens met Zuid-Korea is na de machtsoverdracht strenger afgesloten. “Waar je wel bang voor moet zijn als mens, is dat het conflict tussen Noord- en Zuid-Korea zo ver oploopt dat er oorlog uitbreekt. Ik zeg natuurlijk niet dat dat morgen gebeurt. Maar de hoofdstad van Zuid-Korea ligt dicht aan de grens. Je hoeft niet perse een kernbom te gebruiken om chaos in het land te veroorzaken. Als er oorlog uitbreekt tussen de beide Korea’s, of daar nu wel of niet kernwapens bij worden ingezet, krijgt de hele wereld er een tik van. Denk alleen maar aan de grondstoffen die in alle mobieltjes zijn verwerkt en die uit Korea komen. Zuid-Korea is zo’n groot, rijk en machtig land, de hele wereld merkt het als daar chaos uit breekt.”

Gesloten

In de ogen van velen is het communistische Noord-Korea een afgesloten regime, waar maar weinig over bekend is. Het land is echter lang niet zo gesloten als wij vaak denken, zegt Remco Breuker. “De grens van Noord-Korea naar China wordt nu wel strenger in de gaten gehouden maar is nog steeds heel poreus. Vaak komt er via die weg informatie naar buiten. Soms zijn dat cijfers die wij niet eens over ons land paraat hebben. Daarnaast kom je een heel eind met het lezen van propaganda. Het is weliswaar propaganda maar daar staat ook informatie in vermeld.” Als toerist kun je gemakkelijk het communistische noorden bezoeken. Jaarlijks komen er duizenden toeristen op het land af. “Met een speciaal reisbureau kun je een bezoek brengen aan de staat. Journalisten worden uiteraard niet zo makkelijk toegelaten in het land. Dus als het  maar niet te googlen is dat je journalist of staatsgevaarlijk bent, kun je er als toerist naar binnen. Dat doet Noord-Korea onder andere om een mooi beeld van het land te scheppen maar ook omdat ze een harde behoefte hebben voor vreemde valuta.” Dat klinkt natuurlijk vreemd, een land die op de wereld overkomt als een gesloten communistisch regime maar toch vreemde valuta kan gebruiken. Breuker: “Op papier is Noord-Korea een zelfvoorzienend land en dat willen ze het liefste ook zijn, maar in de praktijk lukt dat gewoon niet. Voor sommige producten of diensten hebben ze veel contact met andere landen. Daar hebben ze vreemde valuta voor nodig.” Volgens Breuker is het land helemaal niet zo communistisch als in eerste instantie door een overgroot gedeelte van de wereld wordt gedacht. “Als je kijkt naar Noord-Korea zie je dat ze heel duidelijk kapitalistisch zijn. Ze proberen het socialistische of communistische gedachtegoed na te streven maar het kapitalisme overheerst. Het meest simpele voorbeeld is de Noord-Koreaanse burger die bijvoorbeeld in een fabriek werkt. Meestal verdient hij daarmee niet genoeg om rond te komen. Naast het werk van de verschillende Koreanen, worden er etenswaren verkocht die op een balkonnetje zijn gekweekt. Je ziet dat er in het hele land sprake is van handel. Het is een raar land, maar de mensen die er wonen zijn niet veel anders dan jij en ik.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s